Bilinç için fiziksel bir vücut şart mı? Bilim insanları “hayır” diyor

California Üniversitesi’nden felsefe profesörü Eric Schwitzgebel ve Lizbon Üniversitesi’nden Jeremy Pober tarafından hazırlanan bir çalışmada, bilincin var olabilmesi için evrimleşen biyolojik yapıya şartlanmadığı öne sürülüyor. Araştırmacılar, egzotik uzaylı zihinlerinin varlığını net bir şekilde iddia etmiyor ancak bilincin kimyasal süreçlere sıkışıp kalmayacak kadar esnek olduğunu savunuyor. Fiziksel bir taşıyıcıya bağlı olmaksızın var olabilme esnekliği felsefecilerin “taşıyıcı esnekliği” adını verdiği bir kavramı temel alıyor.

Cam veya plastik gibi farklı malzemelerle yapılan bir bardağın aynı işlevi görebilmesi gibi, bilincin de birden fazla fiziksel mekanizmada var olabileceği belirtiliyor. Bu yaklaşım, gözlemlenebilir evrenin sonsuzluğu düşünüldüğünde, kozmos tarihinde en az bin medeniyetin var olabileceği tahminini ortaya koyuyor. Hayatın farklı kimyasal koşullar altında var olabileceği geniş evrende, her canlının aynı biyokimyasal yapıya sahip olmasının zayıf bir olasılık olduğu vurgulanıyor.

Ayrıca, araştırmacılar bilincin Kopernik ilkesiyle ele alınması gerektiğini savunuyorlar. Yalnızca insan benzeri varlıkların bilince sahip olabileceği düşüncesinin dünya merkezli bir yanılgı olduğu belirtiliyor. Yapay zeka konusunda ise, bazı sistemlerin esnek olmasının her yapay zekanın bilince ulaşabileceği anlamına gelmeyeceği ve mevcut teknolojinin bu hedefe ulaşamayabileceği uyarısı yapılıyor.

Uzmanlara göre, asıl önemli soru bir makinenin insan beynini taklit edip edemeyeceği değil, hangi sistemlerin gerçek anlamda “uyanabileceği” şeklinde öne çıkıyor.