Balıkçılık, insanlık tarihi kadar köklü bir meslektir ancak geniş çapta yapılabilmek için genellikle plastik ağlar kullanılmaktadır. Bu ağlar, etkin ömürlerini tamamladıklarında, kaybolduklarında veya kazalar sonucunda denizlerde terkedildiklerinde çevre için ciddi bir tehdit oluştururlar. Bu terkedilmiş ağlar, deniz tabanında avlanmanın devam etmesine sebep olarak “hayalet ağlar” olarak bilinirler. Üreme sezonunda bile balıklar, deniz canlıları bu ağlara…
Balıkçılık, insanlık tarihi kadar köklü bir meslektir ancak geniş çapta yapılabilmek için genellikle plastik ağlar kullanılmaktadır. Bu ağlar, etkin ömürlerini tamamladıklarında, kaybolduklarında veya kazalar sonucunda denizlerde terkedildiklerinde çevre için ciddi bir tehdit oluştururlar. Bu terkedilmiş ağlar, deniz tabanında avlanmanın devam etmesine sebep olarak “hayalet ağlar” olarak bilinirler. Üreme sezonunda bile balıklar, deniz canlıları bu ağlara takılarak zarar görebilirler. Deniz kuşları, yunuslar, kaplumbağalar, vatozlar ve köpekbalıkları gibi birçok canlı bu ağlara takılarak yaşamlarını yitirebilirler.
Hayalet ağlar, deniz tabanındaki ekosisteme zarar verir, mercan resiflerini boğarak yıllarca suyu kirletmeye ve canlılara zarar vermeye devam eder. Ağlar suya karıştığında ise mikroplastiklere dönüşerek balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri dönebilirler ve sağlık sorunlarına yol açabilirler. Hayalet ağların denizden toplanması ise zaman ve kaynak gerektiren zorlu bir süreçtir.
Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağı temizliği yapmıştır. Bu soruna çözüm bulmak için tüm dünyada çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Türkiye’de ise genç bir grup üniversite öğrencisi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden oluşan ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etmiştir. Bu ekip, Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği öğrencilerinden oluşmaktadır.
Ekip, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığını artırmak, kontrollü çözünme süresini belirlemek ve mekanik performanslarını optimize etmek amacıyla çalışmalarına devam etmektedir. Laboratuvar çalışmalarının ardından balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanmaktadır. Çalışmanın temelini suda çözünebilen biyopolimer tabanlı yapılar oluşturmaktadır. Bu malzeme, çevre dostu olmakla birlikte dayanıklı olması da hedeflenmektedir. Projenin tamamlanmasının ardından birkaç yıl içinde ürünün kullanıma sunulması planlanmaktadır.
Pagit Spektrum: DEEPNETS ekibi, bilimsel araştırmalarını tamamlayarak patentlerini alacak ve isteyen tüm firmalara üretim izni verecektir. Bu durum, balıkçılık sektöründe önemli bir dönüşüm sağlayarak 2030’lardan itibaren denizlerdeki hayalet ağ sorununu çözme hedeflenmektedir. Bu çalışma sadece Türkiye için değil, tüm dünya denizleri için önemli bir fayda sağlayacaktır.
