Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği (İGİAD), 2003 yılından bu yana çalışma hayatında ahlaki ilkeleri esas alan, emeği merkeze alan ve ekonomik ilişkilerin adalet ve hakkaniyet zemininde yürütüldüğü bir…
Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği (İGİAD), 2003 yılından bu yana çalışma hayatında ahlaki ilkeleri esas alan, emeği merkeze alan ve ekonomik ilişkilerin adalet ve hakkaniyet zemininde yürütüldüğü bir iş dünyasının oluşmasına katkı sunmayı amaçlayan çalışmalar yürütmektedir. İGİAD, 10 ilke çerçevesinde şekillendirdiği bu anlayış doğrultusunda ele aldığı çalışmalardan biri olarak İnsani Geçim Ücreti (İGÜ) çalışmasını sürdürmektedir.
İnsani Geçim Ücreti (İGÜ), sabit ücretle çalışan bir iş görenin bulunduğu şehirde ve mevcut ekonomik koşullar altında, hane düzeyinde karşılamakla yükümlü olduğu zorunlu harcamalar esas alınarak belirlenen taban ücret seviyesini ifade etmektedir. Bu çalışma, İGİAD’ın benimsediği ilkeler çerçevesinde ele alınmakta olup, özellikle helal kazancın adil paylaşımı anlayışını temel almaktadır.
Helal kazancın adil paylaşımı; emeğin karşılığının gözetilmesini, üretim sürecinde ortaya çıkan değerin hakkaniyet ölçüleri içinde değerlendirilmesini ve kazancın yalnızca miktar olarak değil, bereket boyutuyla ele alınmasını esas almaktadır. Ücretin, sadece piyasa şartlarıyla belirlenen teknik bir unsur olarak değil; emek, sorumluluk ve karşılıklı haklar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği kabul edilmektedir. Bu anlayışın, çalışma hayatında güveni güçlendiren ve toplumsal refahın artmasına katkı sunan bir yaklaşım olduğu değerlendirilmektedir. 2026 yılı İnsani Geçim Ücreti çalışmasında; sahadan elde edilen veriler esas alınmış, farklı sektörlerde ve gelir gruplarında yer alan çalışanlardan toplanan bilgiler bilimsel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Çalışma, teorik kabuller yerine, fiili harcama kalıplarını ve güncel yaşam maliyetlerini dikkate alan bir yaklaşımla hazırlanmıştır.
İGÜ hesaplaması; gıda, konut (kira), giyim, ulaşım, sağlık, eğitim, haberleşme, enerji ve benzeri zorunlu harcama kalemlerini kapsamaktadır. İnsani Geçim Ücreti bir çalışana verilmesi gereken en düşük ücreti temsil etmektedir. Bu kapsamda yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, İstanbul’da çalışan bir kişinin eline geçmesi gereken en düşük ücret, 2026 yılı için 44.217 TL olarak belirlenmiştir.
İş görenin daha az emekle daha fazla kazanç arayışı, işverenin ise daha fazla emek karşılığında daha az ücret verme eğilimi, huzuru değil düzensizliği beslemektedir. Gerçek denge; tarafların birbirinin hakkını gözettiği, kazancı yalnızca miktar üzerinden değil bereket üzerinden değerlendirdiği bir anlayışla mümkün olmaktadır.
İGİAD, bu çalışma kapsamında belirlenen İnsani Geçim Ücreti’nin, öncelikle kendi üyeleri tarafından dikkate alınmasını ve ücret politikalarında bir referans olarak değerlendirilmesini tavsiye etmektedir. Bu yaklaşımın; işverenin sorumluluğunu, iş görenin emeğini ve taraflar arasındaki karşılıklı hakkı gözeten bir zemini güçlendirmesi hedeflenmektedir. Emeğin hakkının verildiği, kazancın adaletle paylaşıldığı bir çalışma hayatının; yalnızca ekonomik dengeye değil, işin bereketine, kazancın hayırlı olmasına ve hem işveren hem de iş gören açısından daha sağlıklı bir toplumsal yapının oluşmasına vesile olması temenni edilmektedir.
