Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerdeki hayalet ağ sorununa karşı çözünebilir balık ağları geliştirdi. TEKNOFEST’te birincilik elde ettiler.
Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden “Pagit Spektrum: DEEPNETS” ekibi, denizlerdeki “hayalet ağ” sorununa yenilikçi bir çözüm buldu. Öğrenciler, suda çözünebilen balık ağları projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti. Bu proje, deniz ekosistemini tehdit eden terk edilmiş ağların neden olduğu kirliliği ve canlı ölümlerini engellemeyi amaçlıyor. Geliştirilen biyopolimer tabanlı ağların birkaç yıl içinde kullanıma sunulması hedefleniyor.
Denizlerde terk edilmiş, kaybolmuş veya kazalar sonucu kalan plastik balık ağları, “hayalet ağ” olarak adlandırılıyor. Bu ağlar, denizin altında avcılığa devam ederek üreme dönemlerinde dahi balıklara zarar veriyor. Yunus, kaplumbağa, vatoz, köpekbalıkları gibi birçok deniz canlısı ile deniz kuşları bu ağlara takılarak acı verici şekilde hayatını kaybediyor.
Hayalet ağlar, deniz tabanındaki yaşama ve mercan resiflerine yüzlerce yıl boyunca zarar veriyor. Suda çözündüklerinde ise mikroplastikler yayıyor. Bu mikroplastikler balıklar aracılığıyla insan vücuduna geri dönerek kanser gibi hastalık risklerini artırıyor. Türkiye, son 11 yılda 2,9 milyon metrekare hayalet ağı denizlerden temizledi.
Dünya genelinde bu soruna çözüm arayışları sürerken, Türkiye’den genç üniversite öğrencileri önemli bir adım attı. Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri Hakan Çevik, Umut Günay, Barış Can Gökçe, Beril İralgil, İrem Akalan ve Özge Göksu, bu projeyi geliştiren ekibi oluşturuyor. Projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt yürütüyor.
Ekibin çalışmasına Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) da destek veriyor. Projenin temelini suda çözünebilen “biyopolimer” tabanlı yapılar oluşturuyor. Bu malzemeler, petrol bazlı olmadıkları için denizde kaybolduklarında kendiliğinden çözünerek doğaya ve deniz canlılarına zarar vermiyor.
Ödüllü projenin çalışmaları üniversite bünyesinde devam ediyor. Şu anda ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmaları yürütülüyor. Laboratuvar ortamında elde edilen verilerin gerçek deniz koşullarında doğrulanması için balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor.
Bu süreç, ürünün hem çevresel etkilerini hem de kullanım performansını kapsamlı bir şekilde analiz etmeyi sağlayacak. Proje ekibi, dayanıklı, ekonomik ve sürdürülebilir bir sistem geliştirmeye odaklanıyor. Patent çalışmaları da devam eden ağların, sürecin tamamlanmasının ardından birkaç yıl içerisinde son kullanıcıyla buluşması hedefleniyor.
Pagit Spektrum: DEEPNETS ekibi, bilimsel araştırma ekibi olarak ağların seri üretimini yapmayacak. Patent haklarını alacak firmalar üretim gerçekleştirebilecek. Bu dönüşümle birlikte, ekibin hayali 2030’lardan itibaren “hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan” oluşturmak. Bu çalışma yalnızca Türkiye için değil, dünya suları için de büyük fayda sağlayacak.
